Waxbarasho dugsi hoose-dhexe

Somaliska (SOM)

Carruurta badankoodu waxay fasalka dugsiga xannaanada billaabaan marka ay yihiin lix sano jir. Fasalka dugsiga xannaanada ka dib waxaa billaabanaya dugsiga hoose-dhexe ee sagaalka sano soconaaya.

Lärare som visar något i en bok för två högstadieelever.

Carruuta deggan Iswiidhan waxaa waajib ku ah in ay iskool dhigtaan laga billaabo sanadka ay lix sano buuxinayaan. Markaas ayey carruurta badankoodu billaabaan fasalka dugsiga xannaanada. Fasalka dugsiga xannaanada ka dib waxay carruurtu billaabaan dugsi hoose-dhexe ama qaab iskooleed kale oo u dhigma. Sanad dugsiyeed kasta wuxuu u qeybsanyahay laba xilli dugsiyeed, mid deyrta ah iyo mid guga ah.

Iskoolladu waxay noqon karaan kuwa degmadu leedahay ama kuwa xor ah

Dugsiyada hoose-dhexe waxay noqon karaan kuwo degmada leedaha ama kuwa xor ah. Dugsiyada hoose-dhexe badankooda waxaa iska leh degmada, inta badanna carruurtu waxay dhigtaan iskoolka degmada ee gurigooda ugu dhaw.

Dugsi hoose-dhexe oo kasta wuxuu fursad u haysta in uu lahaado takhasusyo gooni ah, tusaale ahaan fasallo ingiriis ah, ama fasallo dhaqan- iyo isboorti ah.

Iskoollada xorta ah dhammaan wey u furanyihiin, waxa lagu dhigayana waa in ay u qalmaan waxa lagu bixiyo dugsiyada degmooyinka. Dugsiyada xorta ah waxaa leh cid kale (milkiile) oo aan degmada ahayn.

Waxbarashada dugsiga hoose-dhexe

Waxbarashada dugsiga hoose-dhexe waxaa lagu bixin karaa qaabab kale oo iskool oo kala duduwan, marka laga reebo dugsiga hoose-dhexe, dugsiga hoose-dhexe ee carruurta xagga cagliga naafada ka ah, iskoolka gaarka ah, iskoolka saamaha ama waxbarashada qoobka ciyaarka ee diyaargareynta. Waxbarashada dugsiga hoose-dhexe waxaa xitaa qaabab kala duduwan loogu dhigi karaa waddanka dibaddiisa.

Hawlaha dugsiga hoose-dhexe

Dugsiga hoose-dhexe waa in uu ardayda siiyaa aqoon iyo in uu horuumariyo awooddooda ku aaddan in ay si madax bannaan aqoon u raadsadaan. Waxbarashada dugsiga hoose-dhexe waa in ay ardayda aqoon siisaa iyo in ay gacan ka geysato horuumarka qof ahaaneed ee ardayda. Waa in ay ardayda u diyirsaa doorasho nololeed oo firfircoon, xoojisaa xiriirro dhinac walba leh iyo wadajir bulshonimo, ayna siisaa aasaas wanaagsan oo lagu gaari karo si firfircoon uga qeyb qaadashada nolosha bulshada. Dugsiga hoose-dhexe waa in uu ardayga u sameeyaa aasaas wanaagsan oo uu waxbarasho ku sii wadan karyo.

Qorshaha waqtiga ee dugsiga hoose-dhexe iyo manhajka waxbarashada

Qorshaha waqtiga ee iskoolka waxaa ku qeexan maaddooyinka waxbarashada ku jira iyo sida loogu qeybinayo sanad dugsiyeedyada kala duduwan ee sanadka. Ardayda dhigata dugsiga hoose-dhexe waxay xaq u leeyihiin tiro saacado ah oo wax loo dhigayo oo damaanad qaadan. Sanad dugsiyeed kasta wuxuu u qeybsanyahay laba xilli dugsiyeedyo, mid deryta ah iyo mid guga ah.

Ardayda dhigata dugsiga hoose-dhexe waxay dhiganeysaa iswiidhish ama iswiidhihska luqad labaad ahaan ah, xisaab, ingiriis, maaddooyin farshaxan-gacan ka qabad ah, farsamo, maaddooyinka cilmiga bulshada, maddooyinka sayniska, afka hooyo iyo luqadaha casriga ah.

Maaddo kasta ee iskoolka lagu dhigu waxay leedahay manhaj waxbarasho. Wuxuu manhajku tilmaamayaa ula jeeddada laga leeyahay wax barashada iyo aqoonta ilmahaaga la siiyo si uu maaddada ugu horumarro.

Waxa iskoolka la qabanayo waa in uu waafaqsanyahay qiyamka bulshada ee dimuquraadiyadda, dhammaan dadka iskoolka ka shaqeynayana waa in ay ixtiraamaan isku qiime ahaanta bani’aadanka iyo deegaankeenna. Dhammaan ardaydu waa in ay dareemaan kalsooni iyo in la ixtiraamayo, waana in iskoolka lagu siiyaa duruufo isku mid ah.

Qiimeynta iyo waxbarashada dugsiga hoose-dhexe

Iskoolka waxaa ardayda lagu siinayaa macluumaad joogto ah oo ku aaddan waxa ay tahay in uu barto ama ay barato marka loo eego hadafka laga leeyahay waxa la dhigayo. Macallinka, ardayga naftirkiisa iyo ardayda kale wey ku war celin karaan ardayga taas oo gacan ka geysaneysa in ardaygu uu waxbarashada horay ugu sii socda. Macallinka iyo ardaygu sidoo kale waxay ka wada hadlayaan sida ay tahay in uu ardaygu wax u sameeyo si uu waxbarashadiisa horay ugu sii socdo iyadoo laga duulayo qiimeynta waxa uu ardaygu u baahanyahay iyo waxa uu horbaba yaqaanno. Waxaa muhiim ah in ardayga naftirkiisu uu faham u yeesho waxbarashadiisa iyo baahidiisa horuumarid.

Wadahadalka horumarka ardayga ee dugsiga hoose-dhexe

Ugu yaraan hal jeer xilli dugsiyeed kasta waa in ardayga, macallinka iyo waaliddiintu ay kulmaan si ay isula eegaan sida uu iskoolku ugu socdo iyo sida uu ardaygu ugu qanacsanyahay. Waxaa taas loogu yeeraa wadahadalka horuumarka ardayga. Wadahadalku wuxuu sawir ka bixin karyaa horuumarka aqooneed ee ardayga iyo horuumarka bulshaynimo.

Inta wadahadalku socdo waa in laga hadlaa sida uu iskoolku u taageeri karyo, una dhiirri gelin karyo horuumarka ardayga iyo waxbarashadiisa. Wadahadalku wuxuu ardayga iyo waalidka siinayaa fursad ah in ay saameyn ku yeeshaan, qaataanna mas’uuliyaddooda ku aaddan iskool dhigashada ardayga. Halkan waxaa tusaale ahaan leesla soo qaadaa baahida laga yaabo in uu ardaygu u qabyo in sii dheeraad waxbarashada loo waafajiyo baahidiisa iyo in taageero gaar ah la siiyo.

Sanad dugsiyeedyada aan shahaaddo la bixin waa in la bixiyaa qiimeyn qof ahaaneed oo qoraal ah oo la qoraayo hal jeer sanadkiiba. Qorshaha qof ahaaneed ee horuumar waa in uu ka koobnaadaa qiimeyn qoraal ah iyo qorshe ku aaddan horay u sii socoshada ardayga ee iskoolka.

Shahaaddo iyo buundo saaridda dugsiga hoose-dhexe

Dhammaadka xilli dugsiyeed kasta laga billaabo fasalka 6 waxay ardaydu shahaaddo ku helayaan maaddooyinka waxbarashooda ku jira. Shahaaddada ugu dambeysa waxaa loo saarayaa marka uu fasalka 9 dhamaanayo maxaa yeelay markaas ardaygu wuu dhameynayaa dugsiga hoose-dhexe. Shahaaddada ugu dambeysa ayuu codsanayaa in uu ku galo dugsi sare.

Derejooyinka shahaaddadu waxay leedahay jaranjarooyin ah: A – F. A-E waxay u taaganyihiin baasitaan, F-na waxay u taagantahay dhicitaan. Xarriijin ayaa shahaaddada la saarayaa haddii ardayga maqnaashadiisu ay aad u badneydd oo uusan macallinku shahaaddo saari karin.

Senast uppdaterad 22 september 2021